Jak prowadzić księgowość w małej firmie bez większych błędów

W jednoosobowej działalności księgowość rzadko jest czyimś jedynym zadaniem, zwykle zajmuje się nią właściciel między telefonami do klientów, dostawami i bieżącą sprzedażą. Przy takim tempie pracy dokumenty, terminy i drobne formalności łatwo spychać na później, aż w końcu zaczynają się nawarstwiać. Błędy ujawniają się więc nie od razu, lecz po miesiącach, gdy poprawienie czegokolwiek jest trudniejsze i droższe. Taka zwłoka w małej firmie kosztuje więcej niż w organizacji z osobnym działem finansowym, bo margines na pomyłki jest dużo mniejszy.

Skąd się biorą najczęstsze błędy w rozliczeniach małej firmy?

Większość problemów w księgowości małej firmy nie wynika z nieznajomości przepisów, lecz z bieżącego bałaganu. Faktura trafia do segregatora tydzień po terminie, prywatny wydatek miesza się z kontem firmowym, a przelew do ZUS idzie z dnia na dzień później niż powinien. Właściciel firmy zwykle zauważa problem dopiero przy odsetkach albo wezwaniu z urzędu, czyli wtedy, gdy naprawienie błędu kosztuje więcej czasu niż jego uniknięcie. Dobrze prowadzona księgowość zaczyna się nie od programu czy biura rachunkowego, a od ustalonego porządku pracy z dokumentami.

Jakie błędy powtarzają się najczęściej?

Najczęstszym błędem jest księgowanie na pamięć, bez kompletu dokumentów pod ręką. Brakująca faktura albo paragon z wyblakłym nadrukiem oznacza, że koszt trzeba wykluczyć z rozliczenia albo tłumaczyć się z niego przed urzędem skarbowym. Drugim źródłem problemów jest mieszanie środków firmowych z prywatnymi: przedsiębiorca płaci tą samą kartą za zakupy domowe i potem nie pamięta, które wydatki wolno wliczyć w koszty. Trzeci powtarzający się błąd to spóźnione przekazywanie dokumentów do rozliczenia, przez co księgowość dostaje fakturę z grudnia w marcu, kiedy poprawienie deklaracji w terminie nie jest już możliwe.

Jak zorganizować obieg dokumentów, żeby nic nie zginęło?

Problem z dokumentami rozwiązuje nie lepsza pamięć, a prosty, powtarzalny schemat pracy.

  1. Zbierz dokument od razu faktura, paragon albo potwierdzenie przelewu trafia do jednego miejsca w dniu wystawienia, nie na koniec miesiąca
  2. Opisz, czego dotyczy krótka notatka na dokumencie albo w systemie ułatwia później przypisanie kosztu do właściwej kategorii
  3. Przekaż do rozliczenia w ustalonym cyklu raz w tygodniu albo raz na dwa tygodnie, nie tuż przed terminem deklaracji
  4. Zachowaj kopię cyfrową skan albo zdjęcie zabezpiecza firmę, gdy papierowy oryginał się zniszczy albo zgubi

Których terminów nie można przegapić?

Odsetki za zwłokę liczą się od dnia po terminie, niezależnie od tego, czy przedsiębiorca złożył deklarację. Dlatego sam fakt rozliczenia nie wystarcza, jeśli trafia po czasie.

ZobowiązanieStandardowy terminCzego dotyczy
Zaliczka na PITdo 20. dnia miesiąca za miesiąc poprzednipodatek dochodowy przedsiębiorcy
VAT i JPK_V7do 25. dnia miesiąca za miesiąc poprzednipodatek od towarów i usług
ZUS, działalność jednoosobowado 20. dnia miesiąca za dany miesiącubezpieczenia społeczne i zdrowotne
ZUS, firma z pracownikamido 15. dnia miesiąca za miesiąc poprzedniubezpieczenia pracowników

Konkretne terminy mogą się różnić w zależności od formy opodatkowania i częstotliwości rozliczeń VAT, warto je sprawdzić dla swojej sytuacji zamiast kierować się ogólną datą.

Samodzielna księgowość czy biuro rachunkowe

Przy wyborze między prowadzeniem ksiąg samemu a przekazaniem ich na zewnątrz warto uwzględnić przede wszystkim to, ile czasu właściciel realnie może poświęcić na bieżącą kontrolę dokumentów, a nie tylko wysokość opłaty.

  • Księgowość własna niższy koszt miesięczny, ale wymaga czasu na bieżącą naukę przepisów i samodzielne pilnowanie terminów
  • Biuro rachunkowe stały koszt obsługi, za to terminy i interpretację przepisów przejmuje osoba, która robi to zawodowo
  • Program księgowy z doradcą właściciel księguje bieżące dokumenty sam, a trudniejsze rozliczenia konsultuje okazjonalnie

Jak sprawdzić, czy rozliczenia są prowadzone poprawnie?

Regularna kontrola własnych rozliczeń ma sens niezależnie od tego, kto je prowadzi. Raz w miesiącu warto porównać stan konta firmowego z zapisami w księdze, sprawdzić, czy wszystkie wystawione i otrzymane faktury zostały zarejestrowane, oraz czy odprowadzone składki i podatki odpowiadają kwotom z deklaracji. Taki przegląd zajmuje kilkanaście minut, a pozwala wychwycić pomyłkę zanim urząd zrobi to za nas, przy okazji kontroli albo korekty. Błędy w małej firmie rzadko wynikają z jednego dużego przeoczenia, częściej to suma drobnych zaniedbań w codziennym obiegu dokumentów, które się kumulują przez kilka miesięcy.